چرا همه دلخوریم؟ خطرات قضاوت و دلخوری و طلب کاری از دیگران به روایت ادیان و شعرا
متاسفانه در فرهنگ مدرن ایرانی خیلی کینه ورزی و قهر و دلخوری و طلب کاری رایج شده است. آموزههای ایرانی، مسیحی، اسلامی، بودایی و زرتشتی و یهودی همگی به شدت درباره خطرات اخلاقی و معنوی قضاوت کردن و دلخوری و سینه چرکی و طلب کاری دائم از دیگران هشدار میدهند. در مقابل، آنها انسانها را به خوداندیشی و شفقت و خوش بینی تشویق میکنند:
«رو سینه را چون سینهها هفت آب شو از کینهها، وآنگه شراب عشق را پیمانه شو؛ پیمانه شو » غزل معروف از دیوان شمس مولانا (غزل ۲۱۳۱) از نظر مولانا، تا زمانی که سینه انسان از حسادت، کینه و دشمنی پاک نشود، روح او آمادگی دریافت عشق الهی، صلح درونی و همنشینی با پاکان را نخواهد داشت. هفت آب شستن به معنای پاک کردن نجاست است.
« وَالْکَاظِمِینَ الْغَیْظَ وَالْعَافِینَ عَنِ النَّاسِ ۗ وَاللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ» (سوره آل عمران، آیه ۱۳۴) نیکوکاران کسانی هستند که خشم خود را فرو میبرند و از خطای مردم درمیگذرند؛ و خداوند نیکوکاران را دوست دارد.
«چو خشم آیدت بر گناه کسی / تامل کنش در عقوبت بسیکه سهل است لعل بدخشان شکست / شکسته نشاید دگر باره بست». سعدی شیراز در بوستان،
حضرت عیسی هم تعلیم میدهد که بخشیدن دیگران اختیاری نیست. این یک فرمان اساسی و شرطی برای دریافت بخشش خداوند است. از مؤمنان خواسته شده است که بدون محدودیت ببخشند، تلخیها را رها کنند و همان فیض و رحمتی را که خدا به آنها نشان داده است، به دیگران هدیه کنند. وقتی پطرس از عیسی پرسید چند بار باید کسی را ببخشد، عیسی پاسخ داد: «نه تا هفت بار، بلکه تا هفتاد هفت بار» (یا هفتاد بار هفت)، که نشاندهنده بخشش نامحدود و همیشگی است (متی ۱۸:۲۱-۲۲)
«وَلْیَعْفُوا وَلْیَصْفَحُوا ۗ أَلَا تُحِبُّونَ أَن یَغْفِرَ اللَّهُ لَکُمْ» (سوره نور، آیه ۲۲) ترجمه: باید عفو کنند و چشم بپوشند. آیا دوست ندارید که خداوند شما را ببخشد؟
حضرت عیسی همچنین به مومنان دستور داد که آشتی با دیگران را بر نذر و قربانی و عبادت کردن مقدم بدارند «اگر هنگام نذر و نماز به یاد آوری که برادرت از تو چیزی به دل دارد، همان جا متوقف شو و برو؛ نخست با برادر خود آشتی کن و سپس بیا و نماز و نذر خود را به جای بیار.» قبل از اینکه پیش خدا و قاضی محکمه شوید خود همدیگر را ببخشید
همچنین حضرت عیسی نمیگوید که مؤمنان هرگز نباید به دیگران برای اصلاح خطاهایشان کمک کنند. بلکه او این رفتار را محکوم میکند که فرد دیگران را به خاطر عیوب کوچک قضاوت کند، در حالی که چشمان خود را کاملاً بر روی عیوب خویش بسته است Matthew ۷:۳-۵: «چرا خاشاک را در چشم برادر خود میبینی، اما از تیر چوبی که در چشم خود داری غافلی؟ چگونه میتوانی به برادر خود بگویی: ”بگذار خاشاک را از چشمت بیرون آورم“، در حالی که خود تیری در چشم داری؟ ای ریاکار، نخست تیر را از چشم خود بیرون آور، آنگاه بهتر خواهی دید تا خاشاک را از چشم برادرت درآوری.» یعنی اگر همه را نصیحت میکنی اول چشم و دلت پاک باشد و دنیا را با عشق و محبت و بدون کینه ببین و از روی بزرگواری.
دوری از بدگمانی: سوره حجرات (آیه ۱۲) به طور ویژه به مؤمنان دستور میدهد: «از بسیاری از گمانها [ی بد] بپرهیزید، چرا که بعضی از گمانها گناه است.»
آیین زرتشت نیز دارای سنت اخلاقی غنی است که بر محور شعار اصلی «هومَت، هوخت، هُوَرشت» (اندیشه نیک، گفتار نیک، کردار نیک) استوار است. متون زرتشتی صراحتاً انسانها را از تمرکز بر عیوب دیگران، سخنچینی و قضاوتهای بدخواهانه برحذر میدارند. در متن "مینوی خرد" اشاره شده است که نشانه اصلی فردی که گرفتار اندیشه پلید شده، این است که انحطاط معنوی خود را نادیده میگیرد، در حالی که مدام در حال رصد کردن و قضاوت اخلاقی درباره لغزشهای همسایگان خود است.
سفارش پیامبر اسلام: «ثَلاثٌ مِن مَکارِمِ الدُّنیا و الآخِرَةِ: تَعفُو عَمَّن ظَلَمَکَ، و تَصِلُ مَن قَطَعَکَ، و تَحلُمُ عَمَّن جَهِلَ عَلَیکَ»(ترجمه: سه چیز از مکارم دنیا و آخرت است: ببخش کسی را که به تو ظلم کرده، پیوند برقرار کن با کسی که از تو بریده، و حلم بورز (بردباری کن) در برابر کسی که به تو نادانی میکند.
در سنت یهود نیز قضاوت مثبت در مورد دیگران یک فرمان اساسی برای تقویت همدلی و همبستگی در جامعه است. کتاب بنیادی پیرکی آووت (اخلاق پدران ۱:۶) میآموزد: "هنگامی که درباره کسی قضاوت میکنی، ترازو را به نفع او سنگین کن. کل شخصیت یک فرد را بر اساس نگاه مثبت قضاوت کن." آموزش مشهور دیگری در پیرکی آووت (۲:۴) هشدار میدهد: "درباره همنوع خود قضاوت نکن تا زمانی که در جایگاه او قرار بگیری." از آنجا که هیچ انسانی نمیتواند شرایط منحصربهفرد زندگی دیگری را کاملاً درک کند، قضاوت واقعی تنها مخصوص خداوند است.رابطه متقابل قضاوت: تلمود (شبات ۱۲۷الف) بیان میکند کسانی که دیگران را مثبت قضاوت کنند، از سوی خداوند نیز با نگاه مثبت قضاوت خواهند شد.
توجه به اعمال خود: بودا در کتاب دهاماپادا (آیه ۵۰) توصیه میکند: «به خطاهای دیگران و کارهایی که کردهاند یا نکردهاند نگاه نکن. بلکه به اعمال خودت نگاه کن؛ به آنچه انجام دادهای و آنچه نیمهکاره رها کردهای.»خطر قضاوتگر بودن: بودا در مهاکماویبنگا سوتا به یکی از رهروان همراه خود هشدار میدهد: «درباره مردم قضاوت نکنید. کسانی که درباره مردم قضاوت میکنند، به خودشان آسیب میزنند.» او توضیح میدهد که چون شخصیت انسان بسیار پیچیده است، قضاوت نهایی درباره جایگاه معنوی دیگران دامگاهی است که تنها به ذهن خود فرد آسیب میرساند.
مرتبط با بدون تعارف:
- مناظره جنجالی بسیجی سابق با بسیجی فعلی درباره جنگ
- از مصرف ماریجوانا تا روابط جنسی جوانان ایران: بدون تعارف زیر پوست شهر، مصاحبه های جالب رشیدپور
- بدون تعارف: برای اولین بار پشت پرده کنسرتهای ایرانی و صدا و اخلاق بد برخی خوانندگان
- بدون تعارف: از بیماری تا روابط مالی و خانوادگی گوگوش
- ویدئوهای تلخ و شیرین نوروز: از مهناز افشار تا گوگوش و وفایی و ابی
- بدون تعارف: سخنان بی پرده پدر خوانده نظامی اقتصادی جمهوری اسلامی در باره ترور فرخزاد و بختیار و ..
- بدون تعارف: خاطرات ۲ هنرمند جوان از مافیای موسیقی لس آنجلس تا ناگفته های زندگی شخصی
- بدون تعارف: پس از گلشیفته، مهناز افشار هم از هتک حرمتش در ایران سخن گفت
- بدون تعارف: بلاتکلیفیم!
- نماینده مجلس بدون تعارف: موضوع بقای ژئوپولیتیکی جمهوری اسلامی است و وقت بسیار تنگ است
- بدون تعارف: نقدی به تحلیل جالب آقای رائفی پور از مرگ مشکوک رییس جمهوری
- بدون تعارف: سحر قریشی از اعتیاد خود میگوید و امین فردین از خانه وحشت تتلو
- بدون تعارف: ویدئوهای دوره گردی در خیابانهای خطرناک، مراکز پارتی و سواحل جهان
- ویدئو: بدون تعارف با کارگردان زن افغان که همراه با تهیه کننده ایرانی مورد حمایت آنجلینا جولی قرار گرفت
- بدون تعارف: این استاد دانشگاه در برنامه تلویزیون در رابطه با مافیای کنکور و دانشگاه غوغا به پا کرد! ویدئو
