چرا کافه ها در سوئد زود تعطیل می شوند؟
وبلاگ به نقل از سایت پارسنیت: اگر برای نخستین بار در خیابان های استکهلم قدم بزنی ، اگر یک تازه وارد باشی ، یک توریست یا مهاجر که هنوز مدت زیادی از اقامتش در سوئد نمی گذرد ، اگر با مفهوم " فیکا کردن" آشنا نباشی و ندانی مردم این سرزمین چه زمانی از روز وقت خود را به نشستن در کافه و نوشیدن قهوه یا هر نوع نوشیدنی داغ و خنک دیگری اختصاص می دهند ؛ آن وقت شاید در نگاه اول برایت تعجب برانگیز باشد اینکه بیشتر کافه ها بعد از ساعت هفت بعد از ظهر آرام آرام تعطیل می شوند . مردم سوئد اما به این وضعیت خو گرفته اند. آنها بسیار زودتر از مردم سرزمین های دیگری همچون ایران ، ترکیه ، فرانسه ، آلمان و برخی کشورهای دیگر به خانه هایشان می روند و می نشینند پای تلویزیون یا کامپیوترهای شخصی. از این رو به نسبت تهران ، استانبول ، برلین و پاریس و بسیاری از شهرهای اروپایی و آسیایی ، از مناطق شهری آرام تری برخوردارند. چه در تابستان و چه زمستان ؛ این رسم سوئدی هاست که بیشتر مواقع زودتر از ساعت نه شب در خانه هایشان باشند و خود را برای خواب آماده کنند.
این مساله می تواند برای یک غیرسوئدی حادثه ای غریب باشد. حادثه ای که فقط باید در بستر فرهنگی و اجتماعی این کشور آن را درک کرد و پذیرفت. چرا که زندگی در سوئد با شرایط آب و هوایی ، جغرافیایی و اجتماعی موجود برای مردمی که در آن به کار و تحصیل مشغولند ایجاب می کند برای مصونیت در برابر سرما زودتر از مردم سایر کشورها به خانه های امن و مطمئن خود پناه ببرند و خود را برای فعالیت در یک روز دیگر آماده کنند. روزی که شاید نسبت به روز بقیه سرزمین ها سردتر و تاریک تر باشد با اینهمه باید چرخ های زندگی حتی در همین روزها نیز بچرخند . از سوی دیگر سوئدی ها به انجام وظیفه منظم در محل کار شهرت دارند و گاه حتی بیشتر از هشت ساعت در روز کار می کنند. به همین دلیل طبیعی است که در طول روز و پس از فراغت از کار ، وقت بیشتری را به استراحت و تجدید قوا برای یک روز کاری مفید دیگر اختصاص دهند.
برای کسی که سوئد را با همه شرایطش خوب بشناسد درک این مساله چندان دشوار نخواهد بود. اما برای افرادی که تازه به این سرزمین می آیند شاید در نخستین ماه های اقامت سردرگمی هایی ایجاد شود. شاید برخی از آنها تا مدت ها در غروب های سرد پاییزی و زمستانی استکهلم و سایر شهرهای سوئد خیابان ها را به دنبال کافی شاپ پشت سر بگذارند . این تجربه ای است که بسیاری از ما با آن مواجه بوده ایم و البته این مواجهه فقط مختص ایرانی ها نیست. نیلای ، دانشجوی ترکیه ای ساکن سوئد که در دانشگاه استکهلم درس می خواند و یک سال از اقامتش در این شهر می گذرد از چنین تجربه ای حرف می زند. او می گوید: " وقتی تازه به استکهلم آمده بودم انتظار داشتم هنگامی که در کافه نشسته ام گارسن ها حدود ساعت ۹ شب درباره بسته شدن کافه به من تذکر دهند. اما ناگهان متوجه شدم که باید حدود ساعت شش و کمی بعد از آن منتظر تعطیلی کافه ها باشم. این مساله برای من که از استانبول آمده ام خیلی عجیب بود به خصوص در فصل زمستان که من واقعا نمی دانستم باید چطوری و کجا مردم را ببینم و با آنها ارتباط برقرار کنم".
او ادامه می دهد : " بارها و بارها پیش آمده که من و دوستانم در کافه ای نشسته ایم و گارسنی به سمت ما آمده و گفته که کافه به زودی تعطیل می شود. این جور مواقع ما واقعا شوکه شده ایم. نمی دانم ؛ شاید واقعا مردم سوئد به پول زیادی نیاز ندارند که اینهمه زود کافه ها را تعطیل می کنند و به جلب مشتری اهمیت نمی دهند".
اما محسن ، یکی از ایرانی های ساکن سوئد که بیش از هفت سال است در یکی از شهرهای نزدیک استکهلم زندگی می کند دلیل چنین وضعیتی را بی نیازی سوئدی ها به پول نمی داند. او با تاکید بر شرایط جغرافیایی سوئد می گوید: " اینجا مدت زمان تاریک بودن هوا بیشتر از روشنایی است. به همین دلیل مردم تلاش می کنند وقتی هوا روشن است یعنی صبح زود به محل کارشان بروند و زودتر به خانه برگردند و به کارهای شخصی رسیدگی کنند. چون هر فردی که در سوئد مشغول کار است باید حتما هشت ساعت در روز کار کند از این رو مردم نیاز دارند با توجه به دشواری شرایط آب و هوایی در خانه بیشتر استراحت و تجدیدقوا کنند".
آماندا ، که در یکی از کافه های شهر مالمو به کار مشغول است به گونه دیگری این مساله را شرح می دهد. او می گوید: " من درباره بقیه نمی توانم حرف بزنم اما کافه ما ساعت های مشخصی در روز مشتری دارد. تعداد مشتری ها واقعا از ساعت شش عصر به بعد کم می شود . یعنی آنقدری نیست که به خاطر آنها بتوانیم کافه را باز نگه داریم. ضمن اینکه باید مدت زمان کاری ما را هم در نظر بگیرید. ما هم تا یک زمان مشخصی برای کار انرژی داریم و پس از آن باید به استراحت بپردازیم ".
او می افزاید: " شاید حق با شما باشد و ما اگر ساعت کار کافه را افزایش بدهیم به تدریج مردم هم به این وضعیت عادت کنند و از ساعت شش به بعد هم در کافه حضور داشته باشند . اما دست کم درباره کافه خودمان می توانم این را بگویم که ظرفیت کاری تعداد نفراتی که اینجا مشغول به کار هستند بیش از این نیست".
اما فقط کافه ها نیستند که چنین شرایط زمانی دارند. تقریبا در هیچ منطقه ای از استکهلم و سایر شهرهای سوئد ، مردم ، رستوران یا فست فودی را سراغ ندارند که تا ساعتی نزدیک به نیمه شب به مشتری سرویس بدهد. پگاه ، دانشجوی ساکن استکهلم در اینباره می گوید: " من بارها بعد از ساعت یازده شب به در بسته مک دونالد خورده ام در حالی که در بقیه شهرهای اروپایی چنین وضعیتی وجود ندارد. در استکهلم هم فقط نشانی یک کافه را از دوستانم گرفته ام که می گویند تا ساعت دوازده شب به مشتری سرویس می دهد اما به دلیل دور بودن مسیر آن به محل زندگی ام هرگز آن را امتحان نکرده ام ."
تحت تاثیر شرایط آب و هوایی
در بیشتر موارد این مهاجران هستند که خود را با شرایط موجود در کشور فعلی تطبیق می دهند. مثل همه جاهای دنیا ؛ فرهنگ و جغرافیای سوئد نیز بر مهاجران اثر می گذارد و آنها هم مثل مردم بومی این کشور آداب و رسوم زندگی رایج در این سرزمین را در پیش می گیرند. مثل بقیه مردم یاد می گیرند که باید قبل از ساعت شش یا هفت عصر به قرارهایشان در کافه های شهر برسند و پس از آن اوقات خود را در خانه بگذرانند. به خصوص در پاییز و زمستان این مساله همه گیرتر می شود. با اینهمه به نظر می رسد تعطیلی زودهنگام کافه ها در سوئد در مقایسه با سایر همسایگان این کشور ، از دیدگاه برخی تاثیر منفی بر شادابی فضای شهری سوئد داشته است . از سوی دیگر این مساله می تواند روند اجتماعی شدن مهاجران را تا حدودی با کندی مواجه کند. همانطور که نیلای در این رابطه می گوید: " من به ویژه در زمستان ها واقعا راه سختی برای برقراری ارتباط با مردم سوئد در پیش دارم چرا که آنها ساعت پنج عصر غذا می خورند ، ساعت شش چیزی می نوشند و ساعت ۹ می خوابند. این درست زمانی است که من در استانبول بیرون از خانه به سر می بردم".
پگاه هم با نیلای همعقیده است. او می گوید: " من تاریکی را دوست دارم. دلم می خواهد در تاریکی قدم بزنم. بنابراین هیچ مشکلی با شرایط آب و هوایی سوئد ندارم. اما یکی از بزرگ ترین مشکلات من برای زندگی در سوئد این است که شهر از یک ساعت به بعد حالت زنده بودن را از دست می دهد ".
او ادامه می دهد : " شاید بهتر بود مردم در یک یا دو منطقه شهر می توانستند این امکان را داشته باشند که تا ساعت ۹ یا ده شب در کافه ها بنشینند . اما حالا همه شهر سر یک ساعت مشخص در سکوت فرو می رود و این وضعیت برای خیلی از ما قابل تحمل نیست ".
به گفته او به نظر می رسد که سوئدی ها در این زمینه بسیار مقاوم باشند و با وجود تعداد زیاد مهاجرانی که در سال های اخیر به کشور آنها آمده اند ، مردم سوئد هنوز از آداب خود در زمینه اداره کافی شاپ ها پیروی می کنند. این مساله ای است که محسن هم آن را مورد تاکید قرار می دهد و می گوید: " مردم سوئد به طور کلی اهل رفت و آمد زیاد نیستند و ترجیح می دهند در حریم خانه خودشان باشند تا اینکه مثل ما ایرانی ها در مکان های عمومی دور هم جمع بشوند. طی این سال ها هم در این زمینه تغییر نکرده اند. به هر حال همانقدر که مساله تعطیلی زودهنگام کافی شاپ ها در سوئد برای ما عجیب است رفتار ما هم برای آنها عادی نیست و به نظر من نمی شود انتظار داشت آنها وضعیت فعلی را تغییر بدهند ".
هرچند که آماندا به عنوان یک فرد سوئدی و کسی که از کودکی در این شرایط رشد کرده با تعجب به سوال من مبنی بر زود تعطیل شدن کافه ها پاسخ می دهد و می گوید : " زود نیست ؛ ساعت شش است " ؛ اما به من اطمینان می دهد که این مساله را با مدیر کافه مطرح خواهد کرد . او می گوید : " شاید حالا زمان آن رسیده باشد که درباره سوال تو به صورت جدی فکر کنیم " .
