از زندانی بی گناه تا مدیر مالی ایلان ماسک: داستان مقاومت یک ایرانی آمریکایی در برابر نا عدالتی

۲۹ نوامبر ۲۰۲۴

اخیرا ایلان ماسک، محمودرضا بانکی را به عنوان مدیر ارشد مالی یکی از بزرگترین پلتفرم های رسانه های اجتماعی یعنی توییتر سابق و ایکس کنونی انتخاب کرد. اما زندگی و موفقیاتهای بانکی با فراز و نشیبهای زیادی همراه بوده است.

محمودرضا بانکی متولد سال ۱۳۵۵ در تهران است. بانکی برای تحصیل در دانشگاه به ایالات متحده مهاجرت و در دهه ۱۹۹۰ تابعیت ایالات متحده را دریافت کرد. بانکی پس از مهاجرت به آمریکا، از دانشگاه کالیفرنیا در برکلی فارغ التحصیل شد و متعاقباً مدرک دکتری خود را در مهندسی شیمی با تمرکز بر بیوتکنولوژی از دانشگاه پرینستون دریافت کرد و سپس مقالات علمی متعددی را منتشر کرد.

وی پس از اتمام مقطع تحصیلی دکترای خود، به عنوان مشاور مدیریت در دفتر مک کینزی و شرکت نیویورک سیتی مشغول به کار شد. اما در ژانویه ۲۰۱۰، در زمان دولت اوباما که بسیار فشار تحریمها را زیاد کرده بود بانکی به اتهام نقض تحریم های آمریکا علیه ایران و به جرم «گرفتن سهم‌الارث مادری و دور زدن‌ تحریم» توسط دفتر دادستانی ایالات متحده در شهر نیویورک دستگیر و به ۳۰ ماه حبس محکوم شد. با این وجود، بخشی از محکومیت او مدتی بعد و در دادگاه تجدید نظر لغو شد.

در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۱، بانکی از ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده عفو کامل و بدون قید و شرط دریافت کرد.

گفته میشود محمودرضا بانکی برادرزاده محمدتقی بانکی و نوه آیت الله طالقانی است. محمدتقی بانکی وزیر مشاور و سرپرست سازمان برنامه و بودجه در دولت موقت محمدرضا مهدوی‌کنی و وزیر نیرو در کابینه دوم میرحسین موسوی بوده است. و شاید این ارتباطات خانوادگی وی موجب زیر ذره بین بودن وی بوده است. به عبارتی شاید بانکی بدون ارتکاب جرمی گروگان سیاستهای دولت آمریکا علیه دولت ایران شده بود.

در گزارشات ویکی پدیا اینطور عنوان شده است که خانواده بانکی در ایران زندگی می کردند و در اوایل دهه ۲۰۰۰ بعداز طلاق والدینش، خانواده تصمیم گرفتند بخشی از دارایی خانواده را به ایالات متحده و برای محمودرضا بفرستند. خانواده بانکی بین سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۰۹ تقریباً ۳.۴ میلیون دلار را از ایران به ایالات متحده و برای او ارسال کردند. این پول در یک حساب بانکی واحد در بانک آمریکا، از طریق نقل و انتقالات متعدد از طریق یک سیستم انتقال غیررسمی پول وارد شد که متهم معتقد بود در آن زمان قانونی و تنها وسیله ارسال پول به خارج از ایران بود. بانکی هم بیشتر این پول را برای خرید یک آپارتمان در مرکز شهر منهتن استفاده کرد اما دادستان ها تصور کردند که بانکی در این دوره سه ساله تحریم های اعمال شده توسط ایالات متحده علیه ایران را نقض کرده است.

آقای بانکی مانند بسیاری از ایرانیان دیگر از منابعی (دلالان و آژانسهای ارزی) در آمریکا و اروپا دلار دریافت میکرد و در عوض خانواده اش در ایران پولها را (به تومان) به دلالان ارزی حواله میکردند. چون کنترل و پیگیری این نوع انتقال پول برای دولت آمریکا بسیار مشکل است، میتواند مورد استفاده های غیرقانونی نظیر فرستادن پول برای خرید اسلحه و یا سایر تجهیزات نظامی برای ایران گردد و تحریم آمریکا را نقض کند.

وکیل آقای بانکی گفته بود او قصد خلاف کردن نداشته و حتی مالیات پولها را پرداخت کرده، و خود به اداره اف بی آی و دولت آمریکا هم در باره پول خبر داده بود و هدف اصلی انتقال پول دور نگه داشتن پول از دوست دختر پدرش در ایران بوده است که پولهای پدرش را از مادر بانکی گرفته و حیف و میل میکرده است. دادستان ادعا کرده بود خانواده بانکی در ایران با دولت ایران روابط خوبی دارند اما وکیل بانکی میگوید بانکی از حامیان اصلاح طلبان است. بانکی در گوشه هایی از محاکمه که در باره خیانت پدر وی به مادرش صحبت میشد میگریست. وی به قاضی گفته بود که "من به این کشور (آمریکا) عشق میورزم و دوستان، دوست دختر ، شغل و تحصیلات خود را مدیون این کشور هستم."

سایت کدوم سالهاست اخبار مربوط به مشکلات ایرانیان در غربت را جمع آوری میکند و گزارش بازداشت آقای بانکی را نیز سالها پیش منتشر کرده بود.

مرتبط با آمریکا: